تبلیغات
از انتظار تا فرج - جایگاه تکلیف الهی و بیعت در قیام امام حسین علیه السلام - پی نوشت ها
 

 

پی نوشت ها:

1) بحارالانوار، ج 44، ص 329; مقتل خوارزمی، ج 1، ص 188.

2) تاریخ طبری، ج 7، ص 235، مقتل خوارزمی، ج 1، ص 196 - 195.

3) تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 258.

4) ابو حنیفه دینوری، الاخبار الطوال، ص 203.

5) همان.

6) ر.ک: محمد نعمة السماوی، موسوعة الثورة الحسینیة، ج 4، ص 105، دارالمرتضی، بیروت، 1422.

7) ابو حنیفه دینوری، الاخبار الطوال، ص 205.

8) همان; تاریخ ابن کثیر، ج 8، ص 164.

9) ابوحنیفه دینوری، الاخبار الطوال، ص 206 - 205.

10) تاریخ ابن کثیر (البدایة و النهایة)، ج 8، ص 164.

11) ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج 8، ص 163.

12) ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج 8، ص 163; نیز ر.ک: جلال الدین سیوطی، تاریخ الخلفاء، ص 192.

13) تاریخ طبری، ج 3، ص 227; ارشاد مفید، ص 210; ابن طاووس، اللهوف، ص 14.

14) همان; مناقب ابن شهرآشوب، ج 4، ص 90; ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص 244.

15) تاریخ ابن اثیر، ج 3، ص 385.

16) ابن طاووس، اللهوف، ص 15.

17) همان.

18) تاریخ طبری، ج 3، ص 278.

19) همان.

20) همان.

21) تاریخ طبری، ج 7، ص 235; ارشاد مفید، ص 204; مقتل خوارزمی، ج 1، ص 196 - 195.

22) تاریخ طبری، ج 7، ص 289; البدایة و النهایة، ج 8، ص 168.

23) مقتل خوارزمی، ج 1، ص 188; بحارالانوار، ج 44، ص 329.

24) ابن شعبه حرانی، تحف العقول، ص 170، 168; بحارالانوار، ج 97، ص 79.

25) ر.ک: محمد نعمة السماوی، موسوعة الثورة الحسینیة، ج 4، ص 183; همچنین در بسیاری از کتب روایی اشاره نشده است که این خطبه را امامحسین (ع) پس از شروع قیام خویش و خودداری از بیعت با یزید و حرکت از مدینه به سوی مکه ایراد فرموده یا قبل از آن ولی از ظاهر عبارات اخیر خطبه که می فرماید: اللهم انک تعلم انه لم یکن ماکان منا تنافسا فی سلطان...به نظر می رسد که امام (ع) این خطبه را پس از شروع نهضت خویش ایراد فرموده و ظاهرا عبارت «ماکان منا» اشاره به نهضت آن حضرت می باشد. برخی از نویسندگان نیز همین نظر را پذیرفته اند ر.ک: ماخذ پیشین.

26) تاریخ طبری، ج 7، ص 240.

27) تاریخ طبری، ج 7، ص 300; مقتل خوارزمی، ج 1، ص 234; بحارالانوار، ج 44، ص 381.

28) در بحارالانوار، این جمله به صورت «انی احق بهذا الامر» نقل شده است که صراحت بیشتری در معنای رهبری امت اسلامی دارد.

29) تاریخ طبری، ج 7، ص 300; مقتل خوارزمی، ج 2، ص 5; اللهوف، ص 79.

30) مقتل خوارزمی، ج 1، ص 188; بحارالانوار، ج 44، ص 329.

31) تاریخ طبری، ج 7، ص 216; مقتل خوارزمی، ج 1، ص 182; لهوف، ص 19.

32) ر.ک: بحارالانوار، ج 44، ص 325.

33) لهوف، ص 20; مقتل خوارزمی، ج 1، ص 185.

34) مقتل خوارزمی، ج 1، ص 188.

35) تاریخ طبری، ج 3، ص 277; ابن اثیر، ج 3، ص 385; لهوف، ص 14.

36) مقتل خوارزمی، ج 1، ص 188.

37) تمام آیه چنین است: «ان الذین یبایعونک انما یبایعون الله یدالله فوق ایدیهم فمن نکث فانما ینکث علی نفسه و من اوفی بما عاهد علیه الله فیسؤتیه اجرا عظیما» . این آیه راجع به بیعت مسلمانان با پیامبر اکرم (ص) است و امامحسین (ع) که جانشین بر حق پیامبر (ص) است آن را بر خود تطبیق نموده و ضرر نقض بیعت از سوی مردم را فقط متوجه خود آنان دانسته است.

38) امین الاسلام طبرسی، اعلام الوری، ص 232; بحارالانوار، ج 44، ص 377.

39) سوره بقره، آیه 256.

40) تاریخ طبری، ج 7، ص 275; کامل ابن اثیر، ج 4، ص 39; اعلام الوری، ص 231.

41) نهج البلاغه، خطبه 3، ص 50.

42) تاریخ طبری، ج 3، ص 277; کامل ابن اثیر، ج 3، ص 385.

43) لهوف، ص 15.

44) ر.ک: جواهر الکلام، ج 21، ص 371.

45) ر.ک: همان ماخد.

46) ر.ک: همان ماخذ; سید احمد خوانساری، جامع المدارک، ج 5، ص 405.

47) عیون الاخبار، ج 2، ص 124، دارالعلم، قم.

48) وسائل الشیعة، ج 11، ص 400 و 401.

49) وسائل الشیعه، ج 11، ص 401.

50) به عنوان نمونه رجوع کنید به: الخرائج راوندی، ص 26; مدینة المعاجز بحرانی، ص 244; بحارالانوار، ج 44، ص 331; لهوف، ص 23; تاریخ طبری، ج 7، ص 275; تاریخ طبری، ج 5، ص 383; لهوف، ص 65; البدایة و النهایة، ج 8، ص 169; کامل الزیارات، ص 75; مقتل خوارزمی، ج 1، ص 226. روایات زیادی در این خصوص از طریق شیعه و اهل سنت نقل شده است. برای دیدن برخی از آنها، غیر از آنچه مورد اشاره قرار گرفت رجوع کنید به کتاب سیرتنا و سنتنا، تالیف علامه امینی و کتاب موسوعة الثورة الحسینیة، ج 4، ص 194 به بعد تالیف محمد نعمة السماوی.

51) ر.ک: محمد صادق نجمی، سخنان حسین بن علی (ع) از مدینه تا کربلا، ص 132 - 131، چاپ انتشارات اسلامی، قم، ص 74.

52) ر.ک: ماخذ پیشین; ناصر مکارم شیرازی [آیة الله]، القواعد الفقهیه، ج 1، ص 437; مدرسة الامام علی ابن ابی طالب (ع)، قم 1416.

53) تاریخ طبری، ج 7، ص 300; کامل ابن اثیر، ج 3، ص 280.

54) ر.ک: تاریخ طبری، ج 7، ص 168; محمد صادق نجمی، سخنان حسین بن علی (ع)، ص 140.

55) تاریخ طبری، ج 7، ص 306; کامل ابن اثیر، ج 3، ص 282.

56) جواهر الکلام، ج 21، ص 367.

57) وسائل الشیعه، ابواب الامر و النهی، باب 2، حدیث 1.

58) البته در چنین شرایطی اگر شخص امر به معروف و نهی از منکر کننده دیگران را به یاری خود دعوت کند بر آنان لازم خواهد بود که به یاریش بشتابند زیرا به فرموده پیامبر اکرم (ص) «من سمع رجلا ینادی یا للمسلمین فلم یجبه فلیس بمسلم » (اصول الکافی، ج 2، ص 164، حدیث 5) .

59) تاریخ طبری، ج 7، ص 235; کامل ابن اثیر، ج 3، ص 267.

60) تاریخ طبری، ج 7، ص 297 و 298; ارشاد مفید، ص 224 و 225.

61) همان.

62) نهج البلاغه، خطبه 229.

63) ترجمه از مرحوم محمد دشتی.

64) مسند الامام المجتبی (ع)، عزیزالله العطاردی، ص 332.

65) سخنان مقام معظم رهبری در دیدار با مردم به مناسبت 13 رجب 1423 مصادف با 30/6/81، روزنامه جمهوری اسلامی، شماره 6735، 31/6/81، سال بیست و چهارم، ص 3.