تبلیغات
پاسخ خودآزمایی های کتاب ادبیات فارسی سال سوم تجربی و ریاضی

خودآزمایی درس اول : ( این قسمت از وبلاگ ادبیات پارسی انتخاب شده است و نام نویسنده ی اصلی در پایان آمده است )

1-در بیت زیر منظور از « تقصیر » چیست ؟

     بنده همان به که ز تقصیر خویش     //     عذر به درگاه خدای آورد

كوتاهی در سپاس گزاری و عبادت

2- در این درس ، بر کدام صفات خداوند بیشتر تاکید شده است ؟ دو جمله را که نشان دهنده ی این صفات هستند بیان کنید .

الف) رحمت ( باران رحمت بی حسابش )                 ب) عیب پوشی ( پرده ی ناموس بندگان )

  پ) روزی رسانی ( وظیفه ی روزی به )                  ت) بخشایندگی و آمرزش (هر گه كه یكی از بندگان)

3- بیت زیر با کدام بخش درس ارتباط معنایی دارد ؟

    گفتم این شرط آدمیّت نیست      //        مرغ تسبیح گوی و من خاموش

 ابر و بادو مه خورشیدفلك در كارند            تا تو نانی به كف آری و به غفلت نخوری

4- گاه ضمیر متصّل در جای اصلی قرار نمی گیرد ؛ مثلا در مصراع « زمانه به دست تو دادم کلید » از فردوسی ، ضمیر « م »

 که باید بعد از کلید قرار بگیرد ، بعد از فعل آمده است . نمونه ای دیگر از این کاربرد را در درس نشان دهید .

 ضمیر «ش»  در جمله ی « بازش بخواند » و « بار دیگرش به تضرع و زاری بخواند » و ضمیر « م» در جمله ی « بوی گلم چنان مست كرد.»

5- در شعر « افلاک ، حریم بارگاهت » دو نمونه تشبیه بیابید .

 مه طاسك گردن سمندت              شب طره ی پرچم سیاهت

6- نثر این داستان ( گلستان ) جزءِ کدام نوع نثر است ؟ چرا ؟

نثر مسجع و فنی زیرا در آن انواع سجع ها ، تشبیهات ، استعاره ها به صورت طبیعی و با رعایت اعتدال به كار رفته  است.

7- به اشعار و نوشته هایی که در باره ی معراج پیامبر اسلام ( ص ) است ، « معراج نامه » می گویند . با راهنمایی دبیر خود ، یک نمونه شعر در باره ی معراج پیدا کنید و در کلاس بخوانید.

غزل هایی است هم وزن  با قافیه های متفاوت كه با بیت مصرع غیر تكراری ، به هم می پیوندد.

خودآزمایی درس دوم :

1- مصراع « همه دل پر از باد و لب پر ز پند » بیانگر چه حالتی است ؟ اندوه و تآسف و اندرز گویی

2- رستم برای پرهیز از جنگ ، به اسفندیار چه پیشنهادی داد ؟

 پیشنهاد می كند كه سپاهیانی از زابل بیاورد كه با هم بجنگند و اسفندیار كه خواهان جنگ و خون ریزی است به آرزوی خود برسد . و همچنین ص 63 سطر دوم و سوم

3- دو نمونه از آرایه های ادبی درس را پیدا کنید .

 الف كنایه در مصراع دوم بیت سوم.              ب) تضاد واستعاره در بیت پانزدهم . مبالغه در بیت شانزدهم

4- معادل امروزی « بپیچم » در بیت سی و چهارم چیست ؟ كوشش و اصرار

5- در باره ی سابقه ی آشنایی زال و سیمرغ تحقیق کنید .به عهده دانش آموز.

6- عناصر حماسه را در این درس نشان دهید .

 الف ) زمینه ی داستانی دارد .   ب) جنبه ی قهرمانی دارد     ج) خرق عادت در ان دیده می شود(رویین تنی اسفندیار و حضور سیمرغ)           د) تا حدودی جنبه ی ملی دارد.

خودآزمایی درس سوم :

1- دو نمونه از طنزهای درس را بیان کنید .

 صفحه ی 16 سطر 13 و14 همچنین صفحه ی 17 دو سطر آخر

2- با توجه به این فیلم نامه ، شخصیت تدیّن را چگونه ارزیابی می کنید ؟

 شخصی حراف ، چاپلوس ، حسود و نوكر صفت

3- نویسنده در این داستان ، از چه نوع زبان برای نشان دادن شخصیت افراد بهره گرفته است ؟

 الف لحن خشن رضا شاهی كه بیشتر حالت محاوره ای دارد     ب) لحن سنگین و با وقار و ادبی كمال الملك     ج) زبان معیار (توضیحات نویسنده در متن)

4- نمونه ای از استبداد رضاخان و تملق درباریان را بیان کنید .

صفحه ی 17 سطر 10 تا 15 صفحه ی 15 سطر 16 تا  18

5- کمال الملک با دیدن قالیچه ی یار محمد چه کرد ؟ این کار او نشانه ی چیست ؟

 تابلوی خود را از روی بوم برداشت و بر زمین گذاشت این كار نشانه ی تواضع در مقابل افراد شایسته و گمنام و ارزش نهادن به هنر و هنرمندی دیگران است.

خودآزمایی درس چهارم :

1- نمونه ای از فضا سازی مناسب را در این داستان نشان دهید . صفحه ی 28 سطر 11 تا پایان بند

2- چرا شخصیت اصلی داستان ماجرای ساختگی فرار گاو را باور نمی کند ؟

 به علت انس و دلبستگی بیش از حد به گاو و چون گاوش همه ی زندگی اش است و نمی خواهد كه باور كند.

3- داستان دارای چه پیام هایی است ؟ جهل و فقرو نابسامانی های اجتماعی و الینه شدن و از خودبیگانگی

4- نویسنده برای نشان دادن از خود بیگانگی « گاو شدن » شخصیت اصلی داستان از چه شیوه ای استفاده کرده است ؟

 از خود بیگانگی كه موجب گریز از واقعیت می شود

5- سرنوشت شخصیت اصلی داستان و همسرش را با توجه به پایان بندی داستان بررسی و تحلیل کنید .

 در داستان نظامی عروضی بزرگ زاده ای را می بینیم كه به علت بیماری مغزی (مالیخولیا) خود را گاو می پنداشت كه بوعلی سینا با ابتكار خود او را مداوا نمود ، اما در این داستان شخصی را می یابیم كه با از دست دادن همه ی سر مایه ی خود ، خود را گاو می پنداشت و در نهایت به مرگش منتهی شد.

خودآزمایی درس پنجم :

1- نویسنده چه ایهام لطیفی را در انتخاب عنوان داستان به کار گرفته است ؟

 گل دسته ها ( 1- مناره ها 2- بچه ها)                   فلك ( 1- آسمان 2- نوعی ابزار تنبیه )

2- نویسنده چگونه از عنصر لحن برای پرداخت داستان استفاده کرده است ؟

 لحن داستان كودكانه است ، از طریق گفته های كودكانه به طرح موضوع اصلی پرداخته است البته برای شخصیت های دیگر نیز لحن ویژه ای به كار برده است.

3- آیا داستان « گل دسته ها و فلک » داستانی نمادین است ؟ چرا ؟

 بله زیرا مواردی چون فلك، مناره ، پله ، می توانندمفاهیم رشد ، كمال  و عروج را القا كنند و این دو می توانند نماد كسانی باشند كه می خواهند به رشد و تعالی برسند . و مدرسه می تواند نماد جامعه باشد . از طرفی نمایانگر مفاهیمی چون محرومیت های اجتماعی ، وجود محدودیت های جامعه ، قوانین سلیقه ای نیز هست.

4- شخصیت راوی و اصغر را به اختصار تحلیل کنید .

اصغر نماد افراد پر ادعا اما در عمل ناتوان و ترسو و متكی به دیگران . راوی نماد فردی كنجكاو و جستجوگر و بی باك است .

5- زیبایی شروع داستان در چیست ؟

 از اصل غافل گیری استفاده نموده و مستقیما وارد اصل ماجرا شده است و همچنین به كار گیری ایهام لطیف در عنوان درس به زیبایی آن افزوده است.

خودآزمایی درس ششم :

1- استدلال پسر قاضی بُست برای نپذیرفتن هدایا چه بود ؟

 من فرزند و شاگرد این پدرو تربیت شده و تابع او هستم بنابر این من هم چون او این هدیه ها را  نمی پذیرم.

2- به نظر شما دلیل اصلی خودداری قاضی بُست از پذیرش هدایا چه بود ؟

 شبهه ناك بودن اموال( یقین نداشت كه آن اموال حلال است یا نه)

3- منظور از عبارت « شمار آن به قیامت مرا باید داد » چیست ؟

  من باید در قیامت برای آن هدایا پاسخگو باشم.

4- پیام اصلی این درس چیست ؟ قناعت ، بلند همتی ، شجاعت ، حق گویی ، تربیت صحیح

5- دو نمونه از ویژگی های نثر بیهقی را در این درس بیابید .

 الف) به كار بردن متمم بعد از فعل (صفحه ی 49 آغاز سطر دوم )        ب) به كار بردن افعال فراوان (51 بند آخر)   

  ج) ایجاز( صفحه ی 50 سطر اول بند دوم )   د ) وجود لغات و تركیبات عربی و حذف به قرینه

خودآزمایی درس هفتم :

1- چرا نویسنده تاریخ بیهقی را به یک داستان دراز تشبیه کرده است ؟

 برای نمایش هنر نویسندگی بیهقی و پیوستگی مطالب آن.

2- بیهقی در کتاب خود ، علاوه بر وصف اخلاق و منش  اشخاص ، به توصیف چه مسائل دیگری در باره ی آن ها پرداخته است؟ سر و لباس و وضع ظاهر و طرز رفتار آنان. 

3-  از عبارت « مشتی رند را سیم دادند که سنگ زنند » چه پیامی را می توان استنباط کرد ؟

الف ) محبو بیت حسنك      ب) بد جنسی دشمنان او      ج) استفاده از اوباش در موقعیت های مختلف.

4-  هدف بیهقی از آوردن حکایت های مناسب در خلال حوادث چیست ؟

تا بر نشاط و رغبت خوانندگان بیفزاید و به آنها پند و اندرز دهد

خودآزمایی درس هشتم  :

1- دو نمونه از توصیف های چشمگیر درس « خون خورشید » را پیدا کنید . صفحه ی 70 بند اول و دوم

2- آیا می توان شعر « بانگ جرس » را نوعی حماسه دانست ؟ چرا ؟

 بله ، زیرا لحنی حماسی دارد و به مبارزه دعوت می كند البته زمینه های حماسه در آن چندان مشهود نیست اما وجود بعضی زمینه ها را در آن نمی توان انكار كرد : خرق عادت، قهرمانی، ملی (امت اسلامی) اماعنصر داستانی آن مشهود نیست .

3- در بیت زیر ، منظور شاعر از فرعونیان و قبطیان و موسی ( ع ) چیست ؟

   وادی پر از فرعونیان و قبطیان است    //    موسی جلودار است و نیل اندر میان است

  الف ) موسی= حضرت امام                             ب) فرعونیان و قبطیان = اسرائیلی ها و صهیونیست ها

4- دو چهره ایثارگر کربلا ( پیر و جوان ) را در دو بند معرفی کنید

چهره ی پیر (حبیب بن مظاهر و جناده )                    جوان( حضرت قاسم بن الحسن (ع)- عمروبن جناده)

5- دو نمونه آرایه ادبی در درس نشان دهید .

 بیت اول « خار و خاره » جناس  /  بیت ششم تلمیح

خودآزمایی درس نهم :

1- با توجه به خاطره ی « تپّه ی برهانی » روحیّات نوجوانان رزمنده را بیان کنید .

آن ها دارای روحیه ی ایثار ، شجاعت ، مقاومت، صمیمیت و مهربانی هستند.

2- از نظر نویسنده ، ماشاء الله چه خصوصیات اخلاقی داشت ؟

 شجاعت ، آرامش استواری ، مردانگی ، مظلومیت ، اعتماد به نفس

3- در باره ی این اصطلاحات توضیح دهید : پاتک / انهدام نیرو / عمل کردن .

 پاتك: ضد حمله برای پس گرفتن خاك و یا ضربه زدن پس از هجوم دشمن.     انهدام نیرو: عملیات برای از بین بردن امكانات نظامی و انسانی دشمن .        عمل كردن : الف) حمله كردن  ب) منفجر شدن ابزار انفجاری.

4- از آخرین جمله ی درس تپّه ی برهانی چه نتیجه ای می گیریم ؟

 سر مشق گرفتن نیرو های مقاوم و استوار از یكدیگر.

5- شاعر روشنایی چشم  جانباز را به چه چیزهایی تشبیه کرده است ؟ دو مرغ رها ، دو صف یا كریم

 6- چرا شاعر آفتاب را خار و خس چشم جانباز می داند ؟ تا رو شنی نگاه جانباز را برتر از آفتاب نشان دهد .

7- منظور از « یک سبد میوه ی خورشید » چیست ؟

یك سبد اینجا واحد شمارش و به مفهوم انبوهی و فراوانی است. نور و رو شنایی فراوان و بسیار زیاد، نور معنویت ، بصیرت.

خودآزمایی درس دهم: 

1- چرا شاعر ولادت را از گوهر نور می داند ؟ زیرا امری خدایی و مظهر پاكی و روشنایی است.

 2- در شعر « ترانه ی من » مقصود از تاج و موهبت چیست ؟ عزت و كمال ، شكوه و نعمت های جوانی

3- مصراع پایانی شعر « ترانه ی من » مدجع ضمیر « تو » چه کسی است ؟ جوانی ، انسان                 

4- مقصود تراز از طرح پرسش ها چه بود ؟

 5- تراز پاسخ پرسش های خود را چگونه از راهب دریافت کرد ؟

6- پاسخ شما به پرسش سوم تراز چیست ؟

خودآزمایی درس یازدهم :

1- هدف آقای پولدرو از تعویض ققنوس داستان با یک ققنوس جوان تر چه بود ؟ كسب درآمد بیشتر

2- سه عنصر داستانی زاویه ی دید ، درون مایه و اوج را در داستان ققنوس بررسی کنید.

 زاویه دید = سوم شخص (دانای كل)          درون مایه= آزمندی و حرص         اوج داستان = پایان داستان

3- ققنوس را در ابیات زیر که از منطق الطیر است ، با ققنوس درس مقایسه کنید .

الف) ققنوس عطار: در هندوستان است.      ققنوس این داستان : در عربستان است.    

    ب) ققنوس عطار: آواز خوان است.             ققنوس این داستان : این ویژگی را ندارد.

    پ) ققنوس عطار: مظهر انسان است.            ققنوس این داستان : مظهر هویت ملت هاست.

    ت)ققنوس عطار: دست نیافتنی است.           ققنوس این داستان: دست یافتنی است.

اما هردو ققنوس ویژگی های مشتركی دارند از جمله: هردو مرگ یكسان دارند و هردو موجودی یگانه و تنها هستند. دیگر اینكه هردو موجودی افسانه ای هستند.

4- بیت مشهور « هرکه در این بزم مقرب تر است   //   جام بلا بیشترش می دهند » با کدام بخش از شعر تاگور ارتباط معنایی دارد ؟

خدا به انسان می گوید :/ شفایت می دهم / از این رو كه آسیبت می رسانم /  دوستت دارم /  از این رو كه مكافاتت  می كنم.

5- تاگور در این بخش از شعر خود : « آنان که فانوسشان را بر پشت می برند ، سایه هاشان پیش پایشان می افتد . » چه کسانی در را نظر دارد ؟ آنهایی كه حقیقت را نادیده می گیرند و قصد دارند آن را پنهان كنند.

خودآزمایی درس دوازدهم :

1- در مصراع « تو را در دل درخت مهربانی » مقصود از « تو » کیست ؟ رامین                                

2- منظور شاعر از مصراع دوم بیت زیر چیست ؟

     نسوزد جان من یک باره در تاب      //       که امیدت زند گه گه بر او آب

امید رسیدن به محبوب ، زندگی بخش است.

3- چرا شعر امید دیدار جزء ادبیات غنایی است ؟

 زیرا در این شعر از مفاهیمی چون : احساسات و عواطف ، عشق، وفا و امید سخن به میان آمده است.

4- در شعر « آفتاب وفا » مقصود از « نامه ی سر به مهر » چیست ؟ راز محرمانه و نهانی عاشق.

5- در شعر « آفتاب وفا » چرا صبح دم پیک شاعر است ؟ به دلیل صفا و صداقت در پیام رسانی.

6- بیت زیر از حافظ با کدام بیت از شعر آفتاب وفا ارتباط دارد ؟ آن ها را با هم مقایسه کنید .

    ای هدهد صبا به سبا می فرستمت    //   بنگر که از کجا به کجا می فرستمت

 با بیت اول شعر خاقانی. با این توضیحات :     الف) در بیت حافظ«صبا» به هدهد تشبیه شده است ودر بیت خاقانی این مورد نیست.     ب) در بیت حافظ«سبا» استعاره از جایگاه معشوق است.و در بیت خاقانی«آفتاب وفا» استعاره از خود معشوق است.   پ) در بیت حافظ ابتدا خبر و سپس تآكید آمده ولی در بیت خاقانی ابتدا تآكید و سپس خبر آمده است . ت) در بیت حافظ آرایه های :تشبیه، استعاره ، تلمیح و تشخیص وجود دارد. و در بیت خاقانی تشبیه و استعاره وجود دارد. و دیگر اینكه در هر دو بیت مقصد مقدس است و پیام اهمیت دارد . و از نظر اصالت مضمون این موضوع ابتدا در شعر خاقانی مطرح شده و سپس حافظ آن را به شكلی دیگر بیان كرده است.

خودآزمایی درس سیزدهم :

1- با توجه به شعر « پروانه ی بی پروا » از دیدگاه ناقد داستان « شناخت » کدام پروانه کامل نیست ، چرا ؟

  شناخت پروانه ی اول و دوم ؛ زیرا بدون یکی شدن با محبوب بر گشتند.

2- دربیت یازدهم شعر درس ، مرجع ضمیر « او » در مصراع « خویشتن گم کرد با او خوش به هم » چه کسی است ؟آتش شمع.

3- به اعتقاد شاعر شرط خبر دار شدن از حقیقت چیست ؟بی خبر وبی نشان شدن از جسم و جان .

4- مضمون دو بیت زیر ، از سعدی را با شعر « پروانه ی بی پروا » مقایسه کنید .

     ای مرغ سحر عشق ز پروانه بیاموز     //      کان سوخته را جان شد و آواز نیامد

     این مدعیان در طلبش بی خبران اند       //     آن را که خبر شد خبری باز نیامد

 از تمام داستان مفهوم دو بیت سعدی را در می یابیم و آن این است كه: تا خود را فراموش نكنی به حق نمی رسی.

5- بیت : فسانه گشت و کهن شد حدیث اسکندر   //    سخن نو آر که نو را حلاوتی است دگر » با کدام بیت غزل درس ارتباط معنایی دارد؟ بیت اول .

6- در بیت آخز غزل « سخن تازه » در کدام کلمه ایهام دیده می شود ؟

7- مقصود از بیت زیر چیست ؟

    روی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت     //     بی تو اگر سرخ بود از اثر غازه شود

هیچ موفقیتی بدون لطف و نظر خدا حاصل نمی شود.

خودآزمایی درس چهاردهم  :

1- پیام اصلی هر یک از دو متن را جداگانه بیان کنید .

 كبوتر طوقدار : پیام نویسنده این است كه اتحاد یكدلی  و تعاون باعث موفقیت می شود.

از ماست كه بر ماست : پیام شاعر این است كه عامل همه ی تباهی ها ، تكبر و غرور است و هرچه نصیب ما می شود حاصل و نتیجه ی اعمال ماست.

2- مرجع ضمیر « وی » ، « او » و « ش » را در نخستین بیت درس مشخص کنید.وی ( مرغزارو شکارگاه ) ، او ( باله ) وش (لاله

3- مقصود از عبارت « مرا نیز از عهده ی لوازم ریاست بیرون باید آمد و مواجب سیادت را به ادا رسانید » چیست ؟

آنچه كه لازمه ی رهبری و بزرگی است باید انجام دهم .

4- چرا مطوقه پیشنهاد می دهد که موش به جای بریدن بندهای او ، ابتدا بندهای دوستانش را ببرد ؟

چون لازمه ی رهبری و بزرگی این است كه رهبر در مواقع خطر ابتدا به فكر دیگران باشد.

خودآزمایی درس پانزدهم :

1- چرا تکرار برای عقل ملال آور و برای احساس لذت بخش است ؟

 عقل موجودی استدلالی و منطقی است  و  همیشه  در پی یافتن  مجهولات  و  نادانسته هاست  به  همین دلیل تكرار را

 نمی پسندد اما احساس در پی تجدید خاطره ها و مرور گذشته هاست به همین خاطر احساس، تكرار را دوست دارد.(این سؤال یاد آور این بیت حافظ است:

             یك قصه بیش نیست غم عشق و این عجب         كز هر زبان كه می شنوی نا مكرر است

2- در عبارت « مادر خویش از یاد می برد » منظور از « مادر » چیست ؟ نوروز و طبیعت

3- چرا نویسنده بر پا داشتن مراسم نوروز را ضروری می داند ؟

 نیاز به باز شناخت طبیعت به علت پیچیدگی تمدن مصنوعی/ نوروز نیاز ضروری جامعه و خوراك حیاتی یك ملت است/ نوروز تجدید تاریخ و باز گشت به اصل است / نوروز فصل شكفتگی روح و جان است / نوروز با اعتقادات دینی ما پیوند دارد

4- نویسنده در کدام قسمت متن از ابیات زیر استفاده کرده است ؟

  آسمان بار امانت نتوانست کشید    //    قرعه ی کار به نام من دیوانه زدند      حافظ

  هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق   //      ثبت است در جریده ی عالم دوام ما      حافظ

 صفحه ی 130 چهار سطر آخر

5- دو آرایه ی ادبی در شعر زاغ و کبک بیابید . بیت دوم = عرصه و عرضه جناس    /    بیت چهارم واج آرایی

6- پیام داستان زاغ و کبک با کدام مقوله های فرهنگی عصر ما ارتباط دارد ؟

 تقلید كور كورانه ، خودباختگی و تهاجم  فرهنگی

خودآزمایی درس شانزدهم :

1- مصراع هر روز عاشورا و هر جا کربلا بود اشاره به کدام روایت مشهور دارد ؟

كُلَ یوم عاشورا كُلّ ارض كربلا

2- شعر « هجرت » مقصود کلی شاعر از بیت سوم چیست ؟ حاكمیت خفقان و استبداد و شدت ظلم و ستم

3- در بیت نهم همین شعر مقصود از « سرخوشان آسمان » چیست ؟ فرشتگان

4- در بیت دهم شعر هجرت چه آرایه هایی دیده می شود ؟

 ایهام = روح 1- جان 2- روح الامین   /    جناس : روح با نوح  /    تلمبح : داستان طوفان حضرت نوح

5- در شعر « آفتاب پنهانی » به کدام اعتقاد عامیانه اشاره شده است ؟

پریدن پلك چشم كه آن نشانه ی آمدن مهمان می دانستند .

6- در همین شعر ، کدام مضمون دو بار تکرار شده است ؟ ابیات مربوط به آن را مشخص کنید .

 بیت 4 و 7 و ( عشق به تو منتهی می شود . )

 7- در بیت چهارم شعر « آفتاب پنهانی » مرجع دو ضمیر « کسی » و « تو » را بیان کنید .امام زمان ( عج )

چه آرایه ای بر زیبایی آخرین بیت « آفتاب پنهانی » افزوده است ؟

پارادُكس یا متناقض نما : یاد تو آرامشی است طوفانی

9- شعر « قرآن مصور » در چه قالبی است ؟ دو ویژگی این قالب را بیان کنید .

در فالب شعر سپد ، وزن و قافیه ندارد ، طول مصراع ها مساوی و یكسان نیست .

خودآزمایی درس هفدهم :

1- شخصیّت اوّل این داستان کیست ؟ امید

2- نقطه ی اوج داستان قاصدک کجاست ؟ ورود نور آبی به اطاق

3- آخرین عبارت این داستان بیانگر چیست ؟ شگفتی از ورود قاصدك ها كه بیانگر شهادت بودند .

4- نظر شما ، چرا نویسنده نام فرزند شهید را « امید » انتخاب کرده است ؟

 اولاً امید پدر و مادر می باشد ، دوم اینكه امیدوار به بازگشت پدرش ، دیگر اینكه امیدوار به ادامه ی راه پدرش است .

5- به انتخاب خود سه عنصر از عناصر پنج گانه ی داستان را در داستان قاصدک بررسی کنید .

 شخصیت ها : امید ، و آذر /  زاویه ی دید : اول شخص و گاهی تك گویی درونی  / لحن : عاطفی و صمیمی .

خودآزمایی درس هجدهم :

1- در شعر « نیاز روحانی » شاعر چه ویژگی هایی را برای حضرت امام ( ره ) بر شمرده است ؟

 وسعت وجودی امام / غمخوارگی / بیدارگری / مورد علاقه ی مردم است.

2- مقصود از آخرین بیت غزل « نیاز روحانی » را بیان کنید .

كلام امام منبعث از آیه های روشن قرآن است و تازگی و طراوت كلامش همیشگی است.

3-  محوری ترین پیام شعر « چشم های زمین » چیست ؟

خود اتهامی« محاكمه ی درونی شاعر غفلت هاو كوتاهی های خود را یك یك بر می شمارد .

4- وقتی شاعر دلیلی غیر واقعی امّا شاعرانه برای موضوعی بیان می کند ، به آن « حسن تعلیل » می گویند ؛ مثلا در مصراع «تویی بهانه ی آن ابرها که می گریند » ، شاعر دلیل بارش ابرها را ، دلتنگی آن ها برای ظهور امام زمان دانسته است ، در حالی که علّت واقعی بارش باران چیز دیگری است . نمونه ای دیگر از این آرایه را پیدا کنید .

 بشكن دل بی نوای مارا ای عشق       این ساز شكسته اش خوش آهنگ تر است

5- شاعر چرا دل های شکسته را خوش آهنگ تر می داند

 زیرا خداوند دل های شكسته را دوست دارد . اشاره به حدیث: «همانا خداوند نزد دلهای شكسته است »

6- در کدام رباعی آرایه ی « جناس » دیده می شود ؟

رباعی تقدیمی آرایه ی جناس بین واژه های : هزار ( بلبل ) /      هزار ( عدد هزار )

خودآزمایی درس نوزدهم :

1- نویسنده با استفاده از چه شیوه ای زندگی نامه را خواندنی تر کرده است ؟

 بهره از شیوه ی توصیف و داستان نویسی به شكل رمان

2- به نظر شما ، تصویرهایی که نویسنده از شهر مکّه ارائه می دهد ، نشانه چیست ؟

 اعتقادو باورقلبی نویسنده به پیامبرودین اسلام و قدرت قلم نویسنده و  این كه مكه همه ی عظمت خود را مدیون پیامبر است.

3- به کتاب هایی که در باره ی زندگی پیامبر نوشته می شود ، « سیره » نیز می گویند دو نمونه از کتب سیره ی قدیم و جدید را  معرّفی کنید .

 قدیم : سیره ی ابن هشام    /      جدید : سیرت رسول الله از دكتر عباس زریاب خویی

4- ارتباط معنایی ابیات زیر را با درس بنویسید .

  ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد             //      دل رمیده ی ما انیس و مونس شد

 نگارِ من که به مکتب نرفت و خط ننوشت     //       به غمزه مسئله آموز صد مدرّس شد

 تا نگردی آشنا زین پرده رازی نشنوی         //       گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش           « حافظ »

 دو بیت اول: پیامبر اسلام سواد خواندن ونوشتن نداشت به اراده ی خداوند از همه ی علوم سرشار گردید.بیت سوم: با مفهوم پیامبر اسلام با قلب  و درون پاك با خدا ارتباط داشت نه از طریق قراردادهای مرسوم زندگی… صفحه ی 167 بند دوم صدایی از عالم بالا…

خودآزمایی درس بیستم :

1- منظور نویسنده  از جمله ی « پس از عزیمت رضا شاه که قبلا رضاخان بود و بعدا هم رضاخان شد » چیست ؟

 بی اعتباری و بی اهمیتی او

2- نویسنده زندگی خود را پس از کارمند شدن در بانک چگونه توصیف کرده است ؟

 ص 176 بند چهارم  /  دلم از ترقی عدلیه

3- جمله ی « نامه ی برادر با من همان کرد که شعر و چنگ رودکی با امیر سامانی ! » به چه ماجرایی اشاره دارد ؟

 ماجرای مسافرت امیر سامانی و بازگشتش تحت تآثیر شعر رودكی

4- در متن درس دو نمونه طنز بیابید

صفحه ی 172دو سطر آخر  /    رفتم تا قاضی شوم و درخت بیداد را از بیخ و بن بر اندازم. /    از ترقی

خودآزمایی درس بیست و یکم :

1- در بیت ششم درس ، چه آرایه هایی دیده می شود ؟

 پای بر فرق و فرقدان بینی : كنایه از ارزش و مقام بسیار بالا یافتن/   بیت اغرق نیز دارد

2- شاعر چه چیزی را شرط دست یابی به کیمیای عشق می داند ؟ جان گداختن به آتش عشق

3- یکی از مهم ترین اصول عرفان ، اعتقاد به وحدت وجود است . از این دیدگاه ، در سراسر جهان هستی غیر از خدا کسی و چیزی نیست و همه ی عالم از او حکایت دارد . در شعر درس ، دو بیت را که نشان دهنده ی این اندیشه است ، بیان کنید .

 صفحه ی 182 سه بیت آخر

4- مفهوم کلی بیت پانزدهم درس را بیان کنید .

برای درك حقایق الهی نیازی به ابزار مادی نیست چون حقایق مانند آفتاب روشن است ولی درك ما اندك وناقص است.       5- تقابل عقل و عشق در کدام بیت دیده می شود ؟بیت نوزدهم درس        

6- نمونه ای از موقوف المعانی در شعر درس پیدا کنید .

 صفحه ی 182 دو بیت آخر / صفحه ی 183پنج بیت آخر

خودآزمایی درس بیست و دوم :

1- بیت زیر با کدام بیت درس ارتباط معنایی دارد ؟

    هر کس به زبانی صفت حمد تو گوید        //     بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه      « بیت پانزدهم   »             

2- در کدام بیت به آیه ی « قل کل یعمل علی شاکلته » ( اسراء – آیه ی 84 ) اشاره شده است ؟ بیت پانزدهم

 3- در باره ی بیت « تو برای وصل کردن آمدی     نی برای فصل کردن آمدی »توضیح دهید .

 وظیفه ی پیامبران تبلیغ احكام الهی و هدایت مردم به سوی خداست نه گریزان كردن آنان از درگاه الهی       

4- خداوند سبب امر به عبادت را چه می داند ؟ كرم و بخشش كردن بر بندگان

5- منظور از بیت بیست و دوم چیست ؟

 به حضرت موسی هم وحی رسید و هم حقایق عالم را دید ( به بینش و یقین بالایی دست یافت)

6- کدام بیت از شعر موسی و شبان ضرب المثل شده است ؟

بیت آخر :    هیچ آدابی و ترتیبی مجو     /      هر چه می خواهد دل تنگت بگو.

خودآزمایی درس بیست و سوم :

1- با توجه به رباعی « از شبنم عشق » خاک آدم گل شد....که در متن درس آمده ، دل محصول چه چیزی است ؟

 روح آمیخته به عشق

2- شیطان ، رجیم (= رانده شده از بارگاه الهی ) است ؛ نویسنده علت مردود بودن شیطان را چه می داند ؟

 بار و اجازه ی ورود نیافتن در دل آدم – ص 192 پاراگراف چهارم

3- کمک دبیر خود غزلی از حافظ را که در آن به داستان خلقت انسان اشاره شده است ، پیدا کنید .

 دوش دیدم كه ملایك در میخانه زدند         گل آدم بسرشتند و به پیمانه زدند

 

         برگرفته از وبلاگ ادبیات پارسی http://www.mahineparsi.blogfa.com