تبلیغات
از انتظار تا فرج - قرآن و كتب ادیان الهی
 

 
قرآن و كتب ادیان الهی
- قرآن و كتب الهی پیشین

در طول تاریخ حیات انسانی، عنایت الهی همیشه بر هدایت انسان تعلق یافته است. این عنایت، آن چنان كریمانه بوده كه خداوند در ابلاغ آن بیش از 124000 سفیر الهی را به كار گرفته است. البته این هدایت، عمدتاً شفاهی بوده اما به فراخور حال گاه با هدایتی كتبی نیز همراه بوده است. امروزه این پیام‌های مكتوب الهی را كتب مقدس ادیان می‌نامند. از شواهد برمی‌آید كه این گونه كتب در گذشته تاریخ چندان معدود نبوده‌اند. (بقره، 285). اما هم اكنون از اكثر آنها اثری بر جای نمانده است.

(چنانكه در مجموعه 39 كتابی عهد قدیم حدود 25 كتاب عبری به پیامبران الهی یهودی كه پس از موسی علیه‌السلام ظهور نموده‌اند نسبت داده‌شده است. پیامبرانی‌مانند ایوب، یونس، اشعیا، ارمیا، یوشع، دانیال، حجی، ذكری و...)

قرآن كتاب مقدس اسلام به عنوان كامل‌ترین و آخرین‌ترین پیام الهی توجه وافری به كتب برجسته ادیان الهی پیش از خود نموده است؛ كتبی همچون صحف ابراهیم، تورات موسی، زبور داود و انجیل عیسی كه هریك در تاریخ، تاثیرات برجسته‌ای بر هدایت الهی انسان داشته‌اند.

این ویژگی برای درك هویت قرآن و پیشینه تعالیم آن، امری بسیار مهم و تعیین‌كننده است. قرآن صریحاً تاكید دارد كه آنچه او می‌گوید ادامه تعالیم هدایت‌بخش كتب آسمانی پیشین می‌باشد (انعام، 92) اما در یك سطح بالاتر و برتر (یونس، 37). قرآن به اصل كتب مقدس احترام می‌گذارد و تعالیم راستین آنها را نور و هدایتی از جانب خداوند معرفی می‌نماید (مائده، 44و46) اما در ضمن اشاره دارد كه كتب كنونی آكنده از تحریف‌های متعددی است كه توسط معاندین یا عالمان منحرف و فاسد بر پیكره آنها وارد شده و تعالیم آنها را مسموم ساخته است.(بقره، 79)

عنایت قرآن به كتب مقدس ادیان الهی پیشین برای ما مسلمانان امر مهمی است چون گذشته از بیان وجه ارتباط و اشتراك مسلمانان با پیروان ادیان ابراهیمی، تبیین‌كننده جایگاه و رابطه ارزشی تعالیم اسلام نسبت به ادیان آسمانی پیشین نیز می‌باشد. البته این كتب در دیدگاه قرآن از لحاظ اهمیت در یك مرتبه نیستند، بلكه قرآن به تورات و انجیل اهمیت بیش‌تری داده و در آیات متعددی به آنها اشاره نموده و داستان‌های متعددی نیز از رویدادهای تاریخ یهودیان ومسیحیان، ذكر كرده است كه همگی گویای اهمیت دادن قرآن به آنها می‌باشد. این امر از آن باب است كه اساساً دین اسلام، ادیان آسمانی پیشین مخصوصاً مسیحیت و یهودیت را قسمتی از روند رشد خود در طول تاریخ می‌خواند (یونس، 37) و ظهور اسلام را امری معقول و كاملاً منتظره می‌داند (صف، 3 تا 6). لذا مومن واقعی در دیدگاه قرآن آن است كه نه تنها به قرآن و رسالت پیامبر اكرم صلی‌الله ‌علیه ‌و آله ایمان بیاورد بلكه به تمام پیامبران الهی علیهم‌‌السلام و كتاب‌های آسمانی آنها ایمان داشته باشد (بقره، 285) چون قرآن همه پیامبران از آدم تا خاتم صلی‌الله‌ علیه ‌و آله را مسلمان دانسته و هیچ فرقی بین تعالیم آنها قائل نیست (بقره، 136) مگر در مراتب اكمال.

با این بیان، مناسب است تا بر دیدگاه قرآن نسبت به كتب مقدس و بخصوص دو كتاب تورات و انجیل، نظری داشته باشیم.

تورات و انجیل در قرآن

در قرآن 18 بار نام تورات و 12 بار نام انجیل ذكر شده و این غیر از مواردی می‌باشد كه تلویحاً به آنها اشاره گردیده است. (المعجم، به ترتیب ص158 و 688). قرآن اساساً این كتب مقدس را آسمانی نامیده و آنها را همچون قرآن، نازل شده از جانب خداوند می‌خواند:

- همانا ما(خداوند) تورات را نازل كردیم كه در آن هدایت و نور است.(مائده،44)
- و بخشیدیم انجیل را كه در آن هدایت و نور می‌باشد.(مائده،46)

در آیه‌ای دیگر در خصوص یكسانی شأنیت قرآن، تورات و انجیل می‌فرماید:

- الله (خدایی است كه) نیست خدایی مگر او كه زنده و پاینده است و نازل كرد كتاب (قرآن) را براستی، كه دلیل راستی كتب (آسمانی پیش از خود است كه هم اكنون) در دست شماست و تورات و انجیل را از پیش نازل كرد برای هدایت مردم(آل‌عمران،2و3)

از این مهم‌تر آن كه قرآن تمام پیامبران پیشین علیهم‌‌السلام را مسلمان و موحد نامید و تعالیم آنان را بدون توجه به فاصله تاریخی و مقتضیات زمانی آنان در یك راستا و مشابه هم دانسته است:

- بگویید كه ما مسلمین به خدا ایمان آوردیم و به آنچه از كتب آسمانی به ما نازل شده و آنچه به ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و فرزندانشان و بر آنچه به موسی و عیسی عطا شده و به همه آنچه بر پیغمبران از جانب خداوند آورده‌اند ایمان داریم و میان هیچ یك از پیغمبران فرق نگذاریم و ما تسلیم او هستیم.(بقره،136)

بر این اساس می‌توان نتیجه گرفت كه قرآن ریشه و اساس كتب مقدس ادیان الهی پیشین را نازل شده از سوی خداوند می‌داند و اساس تورات و انجیل را حق و صحیح می‌خواند، لذا به مسلمانان می‌آموزد كه نسبت به آنها ایمان و احترام داشته باشند.

اما این سوال به صورت جدی مطرح است كه آیا انجیل و تورات موجود، واقعاً ماهیتی الهی داشته و قابل پیروی هستند؟ امروزه این این سوال حتی بین یهودیان و مسیحیان نیز به طور جدی مطرح است (بوكای، مقدمه). در پاسخ باید گفت قرآن در آیاتی صریحاً به تحریف و دگرگونی آنها اشاره نموده و قسمت‌هایی از آن را زاییده دست روحبانان و روحانیان دینی آنها می‌خواند.

(البته باید توجه داشت كه فاصله زمانی قرآن با كتب مقدس پیشین نسبتاً زیاد بوده است، چنانكه پیدایش اصل تورات در حدود 1700 سال و انجیل حدود 600 سال پیش از زمان نزول قرآن بوده است.)

- پس وای بر كسانی كه به دست خود (مطلبی) می‌نویسند و سپس می‌گویند كه این مطلب از سوی خداست. (بقره،79)

و در مواردی نیز اشاره دارد كه اصل كتب مقدس دور از دسترس مردم قرار دارد و آنان تنها توهم و تصوراتی از آن دارند كه نه تنها راهنمای آنان نیست بلكه عامل گمراهی‌شان نیز گردیده است.

- و از آنها(یهودیان) افرادی عوام(بی‌سواد) وجود دارند كه از كتاب (تورات) به جز تصورات و تمنیات خود چیزی نمی‌دانند.(بقره،78)

باید توجه داشت كه اینگونه آیات تلویحاً بر این امر تاكید دارند كه هرچند اساس و ریشه ادیان الهی پیشین همگی بر حق است و تعالیم اسلام در راستای تعالیم آنها نازل و تدوین گردیده است، لیكن قرآن و به طور كلی دین اسلام، نسبت به آنها در مرتبه اكمال و اتمام قرار داشته و خود نسخه‌ای نهائی، كامل و جامع كتب آسمانی پیشین است كه از تحریف و دستكاری انسان مبرا می‌باشد:

- و امكان ندارد كه به دروغ افترا زنید كه این قرآن(عظیم) به غیر از جانب خداوند است. بلكه تصدیق‌كننده آنچه(كتب آسمانی) در دست شماست و تفصیل‌دهنده تعالیم كتاب الهی می‌باشد. هیچ شك نیست كه آن از جانب پروردگار جهانیان است.(یونس،37)

این تفصیل شاید به این معنا باشد كه قرآن بر خلاف این دو كتاب كه در اصل جنبه قومی و انحصاری دارد دارای تعالیمی جهان شمول، ابدی و كامل است و بی‌هیچ شكی و تردیدی تمامی انسان‌ها را به سوی سعادت وكمال هدایت می‌كند:

- نیست آن قرآن مگر ذكری برای همه مردم عالم.(تكویر،27)

از این نگرش می‌توان نتیجه گرفت كه قرآن با وجود تایید صریح بر كتب مذكور، آنها را به نوعی نسخ شده دانسته و تعالیم آنها را مستقلاً و منفرداً قابل تأسی و پیروی نمی‌داند و تنها دین اسلام و آیین مسلمانی را دین بر حق و قابل قبول می‌داند.

- همانا دین واقعی نزد خداوند(فقط) اسلام است.(آل‌عمران،19)

با این توضیحات می‌توان نظر قرآن درباره تورات و انجیلی كه در زمان ظهور اسلام وجود داشته را بدین صورت خلاصه نمود:

1- مقداری از متون آنها اصلی است.(آل عمران،93)
2- قسمتی از مطالب اصیل ان از بین رفته است.(آل عمران،23)
3- مقداری از متون غیرالهی به آن اضافه شده است.(بقره،78و79)
4- در كلیت آن تغییر و تبدلات رخ داده است.(مائده،13و14)

البته لازم به ذكر است كه در قرآن فقط از پنج سفر تورات و از انجیل نام برده شده است و از مابقی ملحقات دینی این كتب (عهد عتیق و جدید) جز زبور ذكری به میان نیامده است.(قاموس قرآن، ص297تا293)

(عهد قدیم متشكل از 39 كتاب است كه در سه بخش تورات، كتوبیم و نبی‌آیم تدوین شده‌اند. عهد جدید نیز مجموعه‌ای متشكل از 27 قسمت است كه در چهار بخش اناجیل، اعمال رسولان، نامه رسولان و مكاشفات یوحنا تدوین گردیده‌اند.)

صحف ابراهیم و زبور داود در قرآن

در قرآن غیر از تورات و انجیل به دو كتاب دیگر نیز به نام، اشاره شده است، یكی صحف ابراهیم و دیگری زبور داود. البته آیات محدودی كه در خصوص این دو كتاب در قرآن وجود دارد، آنچنان گویا نیست كه بتوان به ماهیت آنها پی برد، با این وجود نكاتی قابل ذكر است كه به آن اشاره می‌گردد:

صحف ابراهیم

نام ابراهیم 69 بار در قرآن به احترام و بزرگی یاد شده و در اثنای آنها فرازهای مختلفی از زندگی او برای عبرت مومنین بیان شده است. خداوند او را فردی یكتا‌پرست و دین او را حنیف خوانده است(آل عمران،67) و امر می‌فرماید كه دین ابراهیم را پیروی كن(نساء، 125). او پیامبری راستین و فردی صدیق بود(مریم،41) و خداوند به او و خاندانش نعمت حكمت و سروری اعطا نمود(نساء،54). در تعالیم اسلامی ابراهیم از پیامبران اولی‌العزم و دارای شریعت می‌باشد، و قرآن در چند مورد اشاره دارد كه ابراهیم علیه‌السلام دارای كتاب آسمانی به نام «صحف» بوده است.

- سرای آخرت بسی بهتر و پاینده است، همانا این حقیقت در صحف (رسولان) پیشین(یعنی) صحف ابراهیم علیه‌السلام و موسی علیه‌السلام ذكر شده است.(اعلی19تا17)

(از آیه فوق استفاده می‌شود كه كتاب ابراهیم مجموعه‌ای از دستنوشته‌ها و كتابچه‌ها بوده است. زیرا اگر در آیه، لفظ «صحیفه» به صیغه جمع یعنی «صحف» بیان شده است، جهت اشاره‌ای به دو كتاب ابراهیم و موسی نیست، بلكه این كلمه نام خاص برای نامه‌ها یا نوشته‌های دینی مربوط به ابراهیم می‌باشد. چون در زبان عربی برای دو شیء، صیغه تثنیه می‌آورند نه جمع.)

آن‌چنان‌كه از بیان قرآن مشهود است این كتاب یا كتاب‌ها محتوایی آسمانی و نازل شده از سوی خداوند داشته‌اند، و متون آن مجموعه‌ای از وحی الهی بوده است كه به ابراهیم نازل شده بود.(نساء،63)

- بگو ایمان آوردیم به خدا و آنچه نازل شده به ما و آنچه نازل شد بر ابراهیم...(آل‌عمران،84)

اما از آنجا كه ابراهیم (بر طبق شواهد تاریخی) حدود 3800 سال قبل می‌زیسته است، از كتاب او چیزی بجای نمانده و حتی در كتب مقدس عبرانی نیز نامی از كتاب و متن آن نرفته است.

اما از اشارات قرآنی مشخص است كه محتوای صحف ابراهیم با كتاب موسی كاملاً هم‌سو و هم‌سنگ بوده است.(اعلی،19)

زبور داود

داود یكی از پیامبران معروف بنی‌اسرائیل است(متولد 1033 ق.م) كه حدوداً 370 سال پس از رحلت موسی، پادشاهی بزرگی در اورشلیم و سپس در تمام سرزمین‌های یهودیه و اسرائیل برپا نمود. نام او در قرآن 16 بار ذكر شده است. قرآن او را از افضل انبیای الهی دانسته (اسراء،55) و تاكید نموده است كه خداوند به او كتابی به نام زبور اعطا كرده بود:

- و ما به داود زبور را اعطا كردیم. (نساء،163)

در دوران سموئیل نبی و پادشاهی شائول (طالوت)، اقوام (دوازه سبط) بنی‌اسرائیل در سرزمین كنعان گسترده شدند و ده سبط در شمال و دو سبط یهودا و بنیامین نیز در جنوب اسكان یافتند. این دو سرزمین در دوران حكومت داود و سلیمان متحد و یكپارچه گردید و مملكت اسرائیل را تشكیل دادند اما پس از آنان در دوران سلطنت رحبعام فرزند سلیمان این دو سرزمین منفك گردیده و دو حكومت مستقل به نام اسرائیل و یهودا تأسیس شد كه مركز حكومت شمالی (اسرائیل) سامره، و مركز حكومت جنوبی (یهودا) اورشلیم بود. برای اطلاعات بیشتر مراجعه شود به قاموس كتاب مقدس، ذیل صفحه 53 ذیل لغت مملكت اسرائیل.

نام زبور تنها 3 بار در قرآن آمده است و مطلب بیش‌تری از ماهیت آن فاش نشده است. اما آن چنان كه از نامش پیداست احتمالاً زبور متن سرودگونه‌ای داشته كه داود آن را با آوازی زیبا می‌خوانده است چنان كه هنگام تلاوت آن (ذكر خداوند) پرندگان و حتی كوه‌ها با او هم آواز می‌شدند. (سبا،10)

بنابر آنچه از كلام قرآن مشهود است، زبور نیز ماهیتی آسمانی داشته و كلام الهی در آن(یا لااقل در بخش‌هایی از آن) درج بوده است. چنانكه خداوند صریحاً می‌فرماید:

- و به تحقیق ما بعد از ذكر الهی، در زبور مكتوب نمودیم كه همانا زمین ارث بندگان صالح خداوند است.(انبیا،105)

البته هم اكنون در مجموعه كتب مقدس عبرانی، یعنی در عهد قدیم و در بخش كتوبیم كتابی به نام تهیلیم یا زبور وجود دارد كه به داود نسبت داده می‌شود، اما بنابر تحقیقات محققین ادیان، تدوین آن پس از دوران اسارت بابلی صورت گرفته است و برخی از متون آن مسلماً مربوط به داود علیه‌السلام نمی‌باشد. (هاكس، قاموس، ص796)، (برای مطالعه بیشتر می‌توانید به كتاب «پژوهشی توصیفی در كتب مقدس» نوشته داود كمیجانی،‌منتشرشده از سوی سازمان چاپ نشر ارشاد، فصل دوم مراجعه نمایید.)

برخی تحقیقات مستشرقین در این زمینه

توجه وافر قرآن به كتب ادیان الهی پیشین، مخصوصاً تورات موسی و انجیل عیسی باعث شده تا بخشی از مطالعات مستشرقین به این موضوع اختصاص یافته است. از میان این مطالعات می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:

- پژوهش سیمون وایل درباره تورات در قرآن(چاپ اشتوتگارت، 1835م)

- مجموعه مقالات هیرشفلد درباره مطالعات یهودی- اسلامی كه در مجله الفصول الیهودیه در فاصله سال‌های 1910م تا 1911‌م منتشر شد.
- تحقیق فریلیندر به نام «تركیب الفصل فی الملل و النحل للشهرستانی» انجام داد و در یادنامه نولدكه به چاپ رسید.
- پژوهش باومشتارك درباره مسیحیت و یهودیت در قرآن و اسلام(چاپ 1927م)
- پژوهش دیگر او با عنوان «مطالعه مذهب طبیعت واحده نصرانی در قرآن» كه در سال 1953‌م منتشر شد.
- تحقیقات دیوید بانت. وی در ابتدا به مطالعه زبان آرامی قدیم و زبان‌های كنعانی می‌پرداخت و سپس به پژوهش در زبان عربی و فلسفه اسلامی در آكادمی علم یهودی آغاز كرد و تحقیقات فراوانی را منتشر كرد كه از جمله آنها نقد كتاب«الحجه و الدلیل فی نصره الدین الذلیل» اثر یهودا هالیفی و نیز چاپ «تنقیح الابحاث فی الملل الثلاث» ابن‌كمونه با ترجمه آلمانی بود.(نجیب عقیقی، المستشرقون ص 479،‌431 ،400)

این تحقیقات نسبتاً گسترده در خصوص یك موضوع، آن‌هم در عرصه دین‌شناسی صرف نظر از نتایج آن خود گواهی بر اهمیت و تاثیرگذاری آن بر باورها و اعتقادات جهان شناسانه پیروان ادیان دارد آن‌چنان كه محققین و پژوهشگران دینی را بر آن داشته تا هویت خود را در بین معارف و تعالیم دین بعدی جستجو نمایند و در پی درك میزان ارتباط و سنخیت آنها تلاش كنند.

اما این امر چندان در نظر قرآن‌شناسان و دین‌پژوهان اسلامی مورد نظر و توجه نبوده است، و تا حال تحقیقات متقنی نسبت به آن صورت نداده‌اند. در حالی كه بسیار مناسب است تا اسلام‌شناسان به استناد و استعانت از معارف قرآنی، هویت ادیان ابراهیمی(یهودی و مسیحی) گذشته را بازیافته و معرفی نمایند تا در مقایسه‌ای درك شود آنچه كه هم اكنون از این دین به جا مانده تا چه میزان با تعاریف قرآن از آنها، مطابقت دارد. این امر هم ما مسلمین را به حقیقت ادیان و از جمله دین خود آگاه می‌سازد و هم به پیروان ادیان مذكور كمك می‌نماید تا جهت تنقیح باورهای دینی خود ملاكی داشته باشند.



::
:: مرتبط با: فرهنگی , اجتماعی , عرفان , قرآن ,
نویسنده : فرهاد ایمانی
تاریخ : چهارشنبه 6 دی 1391
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
foot issues شنبه 18 شهریور 1396 07:46 ب.ظ
Now I am ready to do my breakfast, after having my breakfast coming over again to read additional news.
feet issues شنبه 18 شهریور 1396 04:57 ق.ظ
Fantastic goods from you, man. I've understand your stuff previous to
and you're simply extremely great. I actually like what you've received
right here, certainly like what you are stating
and the best way wherein you say it. You're making it entertaining and you still take care of
to stay it smart. I can not wait to learn far more from you.
That is really a wonderful site.
johnettestovel.wordpress.com یکشنبه 15 مرداد 1396 10:00 ق.ظ
Thank you for the auspicious writeup. It in fact was
a amusement account it. Look advanced to far added agreeable from you!
By the way, how could we communicate?
Do compression socks help with Achilles tendonitis? سه شنبه 10 مرداد 1396 11:55 ب.ظ
Thanks a lot for sharing this with all of us you actually recognise what
you are talking approximately! Bookmarked. Kindly additionally discuss with my site =).
We could have a hyperlink trade contract among us
manicure یکشنبه 3 اردیبهشت 1396 03:27 ق.ظ
Someone essentially lend a hand to make severely posts I might state.
This is the first time I frequented your website page and so far?
I surprised with the research you made to create this actual submit amazing.
Fantastic job!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر